روز به روز استقبال از بازار بورس بیشتر می شود. هر روز بر تعداد افرادی که به دنبال سرمایه گذاری در این بازار می باشند، افزوده می گردد. از این رو، لازم است که همه افرادی که به نوعی در این بازار درگیر می باشند و به معامله در آن می پردازند. در مورد مفاهیم و اصطلاحات مورد استفاده در آن اطلاعاتی داشته باشند. تنها در صورتی می توان موفقیت خود را در بازار بورس تضمین کرد که با مفاهیم اصلی و اولیه بورس آشنایی داشته باشیم. اگر چه تعداد این مفاهیم و اصطلاحات بسیار زیاد و متنوع می باشند. ولی با این وجود در این مقاله ما تنها به بررسی دو مفهوم اصلی بورس می پردازیم. این دو مفهوم اگر که بسیار کاربردی و اساسی می باشند. ولی با این وجود ساده هستند و می توان به راحتی و آسانی از آنها استفاده کرد.

مفهوم EPS

یکی از اولین و مهمترین مفاهیم موجود در بورس می باشد. EPS می توان گفت که مخفف و خلاصه شده اصطلاح earning per share می باشد. اگر بخواهیم این اصطلاح را ترجمه کنیم. می توانیم برای آن سود هر سهم را ترجمه نمایم. منظور از سود هر سهم، سودی است که بعد از کسر مالیات از سود کل به دست می آید. سودی که مالیات از آن کسر شده است را باید بر تعداد سهام تقسیم کرد. به این صورت می تواند سود هر سهم را به دست آورد. بنابراین منظور از این مفهوم در بازار بورس سودی است که از هر سهم به دست می آید.

سود به دست آمده از هر سهام می تواند حالت ها و نوع های مختلفی داشته باشد. در درجه اول می توان به سودهای اشاره کرد که پیش بینی شده اند.  به این صورت که سود هر سرکت در سال مالی آن که در پیش است، پیش بینی شود. البته این روش و نوع سود در بازار ایران متوقف شده است. نوع دوم از سود هر سم می توان به سود تحقق یافته اشاره کرد. منظور از این سود، سودی است که در سال مالی گذشته به دست آمده است. در حالت سوم می تواند به تعدیل اس پی دی اشاره کرد. همان طور که گفته شد، شرکت ها در ابتدای سال مالی سود خود را پیش بینی می کنند. در صورتی که سود بیشتر و یا کمتر از میزان پیش بینی شده به دست آید. به این سود، اس پی دی تعدیل شده می گویند.

بر اساس آنچه که گفته شد، می توان نتیجه گرفت که اس پی دی یکی از اصلی ترین و مهمترین مفاهیم مورد استفاده در بازار بورس می باشد. این مفهوم به صورت مستقیم و غیر مستقیم بر روی قیمت سهام شرکت ها در بورس اثر می گذارد.

مفهوم DPS

از دیگر مفاهیم پر کاربرد و مهم در بازار بورس مفهوم دی پی اس می باشد. این مفهوم می توان گفت که مخفف و خلاصه شده اصطلاح انگلیسی dividend per share می باشد. همان طور که از این اصطلاح می توان فهمید، منظور از دی پی اس، میزان سودی است که بین سهامداران تقسیم می شود. این سود را به سود سهام و یا سود تقسیم شده می توان نام گذاری کرد. بنابراین دی پی اس، می توان گفت که بخش و یا قسمتی از ایی پی اس می باشد. مقداری که بین سهام داران تقسیم شده است. این درصد می تواند در بین شرکت های مختلف متفاوت باشد. چرا که اکثر شرکت ها در این زمینه سیاست های مختلفی دارند.

بعضی از شرکت ها ترجیح می دهند، بیشتر سود سهام خود را در بین سهامداران تقسیم کنند. در حالی که برخی دیگر از شرکت ها، میزان کمی از سود را در بین سهام داران خود تقسیم می کنند. در این صورت، این شرکت ها سعی می کنند که بخش زیادی از سود را به نقدینگی خود اختصاص دهند که برای انجام برخی برنامه های توسعه ای و یا طرح های دیگر شرکت ضروری است. بر این اساس، نمی توان برای سود تقسیم شده میزان و درصد مشخص و معینی تعیین کرد. ولی با این وجود، این مجمع عمومی شرکت ها می باشند، که در این مورد تصمیم گیری می کنند تا چه میزان از سود به دست آمده را در بین سهام داران خود تقسیم کنند.

تفاوت های  موجود میان این دو مفهوم

با توجه به مطالبی که گفته شد، می توان به این نتیجه رسید، که تا حدودی تفاوت های میان این دو مفهوم آشکار شد. ولی با این وجود برای دقیق تر شدن موضوع و همچنین امکان تفکیک و تفاوت گذاری دقیق این دو مفهوم لازم است که به صورت جداگانه به بررسی تفاوت های این دو بپردازیم. از جمله این تفاوت ها می توان به موارد زیر اشاره نمود.

  • DPS بخشی از EPS

اولین و مهمترین تفاوتی که بین این دو مفهوم وجود دارد و می توان با توجه به توضیحات ارائه شده به آن دست یافت. این است که دی پی اس در واقع بخشی از ایی پی اس می باشد. به این صورت که وقتی سود هر سهم به دست آمد و تعیین شد.این سود در بین سهامداران شرکت تقسیم می شود. به این تقسیم شد، دی پی اس گفته می شود که منظور از آن سود تقسیم شده در بین سهامداران می باشد.

  • نابرابر بودن

با وجود این که جنس هر دو اینها از سود شرکت می باشند. ولی با این حال، میزان آنها با هم برابر نیست. بنابراین نابرابر بودن دی پی اس و ایی پی اس از دیگر تفاوت های موجود میان این دو مفهوم می باشد. این که کدام بیشتر و کدام کمتر است. تا اینجا احتمالا متوجه شده اید. چرا که سود تقسیم شده یعنی دی پی اس کمتر از سود به دست آمده یعنی ایی پی اس می باشد. از این رو، برابر و یکی پنداشتن آنها با همدیگر اشتباه است و باید به این تفاوت مهم بین این دو مفهوم توجه و دقت داشت. دلیل این نابرابری این است که در بسیاری از مواقع شرکت ها بخشی از سود به دست آمده در در نزد خود نگه می دارند و به همین دلیل آن را بین سهام داران خود تقسیم نمی کنند.

البته نکته حایز اهمیت که لازم است در اینجا به آن اشاره کرد، این است که گاهی ممکن است این جریان بر عکس شود. یعنی سود به تقسیم شده بیشتر از سود به دست آمده باشد. در این صورت باید توجه داشت که شرکت احتمالا تصمیم گرفته است که از سود انباشته خود استفاده کند. یعنی علاوه بر تقسیم سود به دست آمده مقداری از سود انباشته خود را که از سال گذشته داشته است را نیز بین سهامداران تقسیم نماید.

در نهایت باید گفت که شرکت ها معمولا سود خود را به عنوان دی پی اس در بیان سهام داران خود تقسیم نمی کنند. چرا که معمولا اکثر شرکت ها مقداری از آن را در نزد خود نگه می دارند. تا به این صورت بتوانند در شرایط مورد نیاز از آن استفاده کنند. ولی با این حال، هر شخصی که در مجمع شرکت سهام دار محسوب می شود، از این سود بهره مند می باشد. یعنی با تصویب این سود در مجمع شرکت از آن سهم می برد. حتی اگر فردای آن مجمع این فرد سهم خود را بفروشد. در پایان ذکر این نکته نیز لازم است که بر اساس قوانین بورس شرکت ها هشت ماه زمان دارند که سود نقدی سهامداران خود را پرداخت کنند.