در بورس همواره درباره افزایش سرمایه شرکت ها می شنویم.  شاید برای شما این سوال پیش بیاید، که افزایش سرمایه شرکت ها چیست و چه تاثیر آن بر روی قیمت سهام دارد؟ همان طور که می دانید سرمایه یک شرکت، آورده نقدی و غیر نقدی سهامداران می باشد. سرمایه شرکت با دارایی های آن متفاوت است. در اداره ثبت شرکت ها با طی مراحل قانونی رقمی برای سرمایه، شرکت ثبت می شود. شرکت طی عملیاتی با توجه به مراحل قانونی آن، رقم سرمایه خود را می تواند افزایش دهد. راه های مختلفی برای افزایش سرمایه شرکت وجود دارد. مانند تجدید ارزیابی در دوره ای در دارایی شرکت، سودهای انباشته و طرح های توسعه شرکت ها.

مراحل افزایش سرمایه شرکت ها به چه صورت می باشد؟

یک شرکت برای اینکه بتواند سرمایه خود را افزایش دهد، باید مراحل زیر را طی نماید. ابتدا  هیئت مدیره شرکت افزایش سرمایه را در مجموع خود تصویب می کند. سپس حسابرس افزایش سرمایه را بررسی می کند در صورت عدم وجود اشکال آن را تایید می کند. در انتها حسابرس بخشی یا همه افزایش سرمایه را تایید خواهد کرد. در مرحله بعد شرکت مستندات افزایش سرمایه خود را برای سازمان بورس و اداره ثبت شرکت ها ارسال می کنند. سپس قسمت یا همه میزان افزایش سرمایه توسط سازمان بورس تایید می شود. اطلاعیه صدور مجوز افزایش سرمایه بر روی سایت کدال گذاشته می شود. بعد از آن برای مجمع فوق‌العاده شرکت تاریخ مشخص خواهد شد. که در آن مجمع در مورد میزان افزایش سرمایه و همچنین قیمت جدید سهم شرکت تصمیم‌گیری می‌شود. اگر بخواهید سهامدار سهم شرکت بمانید و در مجمع جزء سهامدار ها باشید. باید قبل از تاریخ مجمع سهام شرکت را خریداری کنید در این صورت افزایش سرمایه شامل سهام شما نیز خواهد شد.

وقتی که آگهی دعوت مجمع عمومی بر روی سایت کدال منتشر می شود. شرکت تمامی سهامدارانش را برای تصمیم گیری درباره افزایش سرمایه دعوت می‌کند. در آن دعوتنامه آدرس و تاریخ که مجمع می خواهد برگزار شود، نوشته شده است. تصمیمات گرفته شده در مجمع عمومی فوق العاده، دوباره بر روی سایت کدال گذاشته می شود. که در آن مبلغ افزایش سرمایه و همچنین درصد این افزایش سرمایه اعلام می شود. میزان افزایش سرمایه در اداره ثبت شرکت ها نیز ثبت خواهد شد.

 چرا شرکتها افزایش سرمایه می دهند؟

شرکت ها به چهار صورت می توانند سرمایه خود را افزایش دهند:

  1. از طریق آورده نقدی و مطالبات
  2. از طریق سود انباشته یک شرکت
  3. از طریق تجدید ارزیابی دارایی های شرکت
  4. از محل صرفه سهام یا سلب حق تقدم

قوانین جدید سازمان بورس در مورد افزایش سرمایه از نوع تجدید ارزیابی یا سود انباشته به گونه‌ای است که افزایش سرمایه کمتر از ۲۰۰ درصد باشد، سهام شرکت بدون ثبت در اداره ثبت شرکت ها می تواند بازگشایی شود. ولی اگر به غیر از این صورت باشد، باید حتما در اداره ثبت شرکت ها ثبت شود و بعد از آن سهام جایزه نیز به سهامداران تعلق بگیرد.

چه نوع افزایش سرمایه برای شرکت ها  بهتر خواهد بود؟

شرکت ها با یکدیگر از نظر عملیاتی متفاوت هستند. در نتیجه هر شرکت مسائل مربوط به خود را دارد و نمی توان یک فرمول سراسری برای همه آن ها در نظر گرفت. اما به صورت کلی می‌توان گفت افزایش سرمایه باعث می شود، منابع جدیدی به شرکت راه پیدا کند، که برای وضعیت شرکت بهتر خواهد بود. افزایش سرمایه از طریق آورده های نقدی و مطالبات و همچنین از طریق صرف سهام برای شرکت ها بهتر می باشد. ولی در روش تجدید ارزیابی دارایی ها جدید وارد شرکت نمی‌شود و یک عملیات حسابداری برای بهبود صورت‌های مالی می‌باشد. این روش به صورت های مالی شرکت کمک می کند. روش سود انباشته نیز باعث می شود که سود ذخیره شده توسط شرکت، دوباره وارد شرکت شده و مورد استفاده قرار بگیرد.

به خاطر داشته باشید که هر تصمیمی یا هر اتفاقی که با افزایش سرمایه در مجمع شرکت بیفتد، شامل افرادی می شود که در زمان برگزاری مجمع سهامدار شرکت مربوطه باشند. تاریخ و زمان مجمع فوق العاده به سهامداران اطلاع رسانی می شود. فرمی برای سهامداران شرکت ارسال می شود که در صورت تمایل از آن ها درخواست می‌شود که از حق تقدم خود استفاده کنند. برای خرید سهام جدید این فرم باید تکمیل و برای شرکت ارسال شود به این فرم گواهی حق تقدم خرید سهام گفته می شود. برخی شرکت ها افزایش سرمایه ترکیبی را انتخاب می کنند؛ یعنی قسمتی از افزایش سرمایه آنها مربوط به سود انباشته می باشد و قسمت دیگری از آورده های نقدی سهامداران است. قیمت سهام عموماً بعد از افزایش سرمایه تغییر می‌کند که با استفاده از فرمول های خاص با توجه به منبع افزایش سرمایه محاسبه می شود.

برای اینکه بدانید تعداد قیمت سهام شما پس از افزایش سرمایه چه تغییری می کند، باید با فرمول محاسبه قیمت سهام آشنایی داشته باشید. در افزایش سرمایه از محل سود انباشته که شرکت سرمایه خود را از سود ذخیره شده شرکت افزایش می دهد. جریان نقدینگی وارد شرکت نمی شود، به همین دلیل در مالکیت سهامداران تغییر ایجاد نمی شود. شرکت سهام جدید برای سهامداران خود صادر می کند، سهامی که با این روش به سهامداران تعلق می‌گیرد، سهام جایزه گفته می‌شود.

همانطور که گفته شد، در این روش درصد مالکیت شما در سهام شرکت تغییر نمی کند. شما به همان نسبتی که سرمایه افزایش می یابد، تعداد سهام شما نیز افزایش خواهد یافت. ولی به همان نسبتی که سهام شما زیاد شده است، قیمت سهام تان کاهش می یابد. فرمول محاسبه قیمت سهم بعد افزایش سرمایه با این روش به صورت زیر است:

درصد افزایش سرمایه/  ۱۰۰= @

قیمت پایانی سهم قبل از افزایش سرمایه/ ۱ + @= قیمت سهم پس از افزایش سرمایه

افزایش سرمایه از طریق آورده نقدی

در این روش اوراقی به نام حق تقدم سهام در اختیار سهامداران این شرکت قرار می گیرد. در زمان مجاز برای معامله این اوراق که معمولاً دو ماه می باشد و به آن مهلت پذیره نویسی گفته می‌شود.  سهامداران می‌توانند با پرداخت مبلغ اسمی سهام که معمولاً در ایران به قیمت ۱۰۰ تومان می باشد پول وارد شرکت می کنند. پس از طی مراحل افزایش سرمایه مبلغ حق تقدم شما تبدیل به سهام عادی می شود. راه دوم فروش حق تقدم می باشد. شما می توانید در هر صورتی که دوست داشتی از  حق تقدم خود استفاده کنید. در بازه زمانی دو ماهه حق تقدم خود را به سرمایه‌گذاران دیگر بفروشید. این حق تقدم ها مانند سهام عادی در بورس قابل معامله هستند و در  در بورس نماد خاص خود را دارند.به طور مثال حق تقدم نماد خودرو در بورس با نماد خودروح  معامله می شود که از قیمت روز سهم اصلی معمولا کمتر است.

 فرمول محاسبه قیمت سهم پس از افزایش سرمایه به صورت زیر است:

قیمت پایانی سهم قبل از افزایش سرمایه + آورده سهامداران (@)/۱+ @= قیمت جدید سهم پس از افزایش سرمایه

در اینجا @ متعلق به آورده سهامداران می باشد.

در روش تجدید ارزیابی دارایی، معمولاً شرکت دارایی های ثابت مشهود خود را که نظیر ساختمان، ماشین آلات و غیره می باشد، دوباره مورد ارزیابی قرار می دهد. این دارایی ها در ترازنامه شرکت به روز می‌شوند، برای اینکه ترازنامه باید به روز باشد. ولی بدهی‌های شرکت تغییر نکرده است. در نتیجه سرمایه شرکت باید افزایش پیدا کند تا معادله برقرار بماند. در این روش هم تعداد سهام شما افزایش می یابد و قیمت آن کاهش پیدا می کند. ولی در مالکیت شما در دارایی سهام تغییری ایجاد نمی شود.