در مقالات گذشته به بررسی انواع اندیکاتورها پرداختم و قسمت های مختلف آن را معرفی کردیم. همان طور که در این مقالات گفته شد، اندیکاتورها در تحلیل تکنیکال دارای چهار بخش و یا قسمت هستند، که یکی از مهم ترین و اصلی ترین قسمت های آن مربوط به اندیکاتور حجم می باشد. اندیکاتور حجم برای معامله در بازار بسیار مهم است و می تواند برای تعیین وضعیت بازار و همچنین تشخیص بهترین و مناسب ترین زمان برای معامله بسیار مفید باشد. از این رو، در این مقاله به بررسی اندیکاتور حجم در تحلیل تکنیکال می پردازیم.

اندیکاتور حجم و اهمیت آن در تحلیل تکنیکال

یکی از اندیکاتورهای مهم و کاربردی در تحلیل تکنیکال اندیکاتور حجم است. با استفاده از این اندیکاتور می توان میزان و حجم معاملات در بازار را تشخیص داد. تشخیص میزان و حجم معاملات در بازار برای بسیاری از تحلیل گران و معامله گران بسیار مهم و ضروری است. به طور کلی و در یک تعریف کامل و در عین حال ساده می شوان گفت که حجم در تحلیل تکنیکال بازتاب دهنده تمام فعالیت معاملاتی سرمایه گذاران در یک دوره زمانی معین است.

توجه و تشخیص میزان و حجم معاملات در بازار بورس بسیار مهم و کاربردی است. چرا که اکثریت این افراد به دنبال دو عامل در بازار می باشند، این دو عامل، قیمت و حجم معاملات می باشد، که تشخیص آن بسیار اهمیت دارد. حجم معاملات تنها شاخصی است که از قیمت ناشی نمی شود و امکان عقیده دیگری از بازار را می تواند ارائه دهد. با ترکیب حجم و سایر شاخص ها می تواند نسبت به بازار شناخت بهتری پیدا کرد. ولی با این حال، در این مورد که مسئول افزایش حجم معاملات خریدار است و یا فروشنده، همیشه تشخیص امکان پذیر نیست.

به میزان معاملاتی که در یک دوره زمانی خاص انجام شده است، حجم می گویند. دوره مناسب برای تشخیص حجم می تواند روزانه و یا هفتگی باشد. البته گاهی از دوره ماهانه هم استفاده می شود، ولی با این حال، بسیار نادر است.

برای اندازه گیری فشار در بازار می توان به صورت همزمان به مطالعه و بررسی قیمت و حجم معاملات پرداخت. از نظر بسیاری از تحلیل گران حجم معاملات جلوتر از قیمت در بازار می باشد. به این صورت که کاهش شدت صعود در روند صعودی یا افتد شدید نزول در روند نزولی قبل از آشکار شدن روندهای برگشتی قیمت، ابتدا در حجم معاملات خود را نشان می دهد.

انواع اندیکاتورهای حجم

در تحلیل تکنیکال اندیکاتورهای مختلفی برای تشخیص حجم معاملات وجود دارد، از جمله این اندیکاتورها که کاربردهای زیادی دارند، می توان به این موارد اشاره کرد.

  • اندیکاتور حجم متوازن

این اندیکاتور می توان گفت که یکی از ساده ترین و در عین حال معروف ترین اندیکاتور حجم می باشد. اندیکاتور حجم متوازن به وسیبله جوزف گرانویل در سال ۱۹۳۶ به دنیال معرفی شد. ولی در کتاب خود به نام استرانژی جدید زمان بندی بازارهای سهام روزانه جهت به دست آوردن حداکثر سود، این اندیکاتور را معرفی نمود. در این اندیکاتور با استفاده از مقایسه میان حجم معاملات و حرکت های قیمت سعی می شود، سطوح تجمع و یا تقاضا و توزیع و یا عرضه را تعیین نمود. در این اندیکاتورها و تحلیل آن ها، عدد اهمیت ندارند، بلکه آن چه اهمیت دارد، شیب و جهت می باشد. در این اندیکاتور واگرایی صعودی و یا واگرایی نزولی به ترتیب نشان دهنده ضعف در روند صعودی و نزولی است.

  • اندیکاتور شاخص جریان نقدی

از دیگر اندیکاتورهایی حجم که در تحلیل تکنیکال بسیار مورد استفاده است، می توان به این اندیکاتور اشاره کرد. با استفاده از این اندیکاتور می توان جریان نقدی ورودی و یا خروجی را برای خرید و یا فروش سهم نشان داد. زمانی که این شاخص در بالای ۸۰ قرار بگیرید، به این معنی است، که سهم در منطقه اشباع خرید قرار داد. ولی اگر شاخص به کمتر از ۲۰ برسد، در این صورت سهم در محدوده منطقه اشباع فروش قرار دارد. شاخص های لحظه ای که قدرت جریان ورود و خروج پول نسبت به اوراق بهادار را اندازه می گیرد، شاخص جریان پول است. این شاخص با شاخص دیگر یعنی شاخص قدرت نسبی در ارتباط می باشد. در این اندیکاتور روند صعودی و نزولی به ترکیب به وسیله واگرایی صعودی و یا نزولی نشان داده می شود.

  • اندیکاتور شاخص تجمع و توزیع

سومین نوع از اندیکاتورهای حجم در تحلیل تکنیکال، به اندیکاتور شاخص تجمع و توزیع مربوط می شود. این اندیکاتور رابطه میان قیمت و حجم را نشان می دهد. شاخص تجمع و توزیع به وسیله مارک چیکین درست شده است، ولی با این حال، از بسیاری جهات شبیه اندیکاتور حجم متوزان می باشد. به این صورت که این دو اندیکاتور به هم دیگر شباهت های زیادی دارند. با این وجود این اندیکاتور نسبت به اندیکاتور پیچیده تر و همچنین عملکرد بهتری دارد. در این شاخص سیگنال خرید، واگرایی صعودی است و سیگنال فروش واگرایی نزولی می باشد.

با وجود اینکه این شاخص بسیار کاربردی و پر استفاده است، ولی با این حال ایرادی هم دارد. از جمله ایرادی که برای این اندیکاتور حجم می توان مطرح کرد، این است که شکاف ها در این اندیکاتور در نظر گرفته نمی شود. واگرایی را نیز این شاخص کمتر نشان می دهد، چرا که بیشتر به قیمت ها به ویژه قیمت های بسته شدن وابسته است.

  • اندیکاتور شاخص کانال کالا

از دیگر اندیکاتورهای حجمی مورد استفاده در تحلیل تکنیکال می توان به این اندیکاتور اشاره کرد. با استفاده از این اندیکاتور می تواند انحراف قیمت میانگین را به عنوان یک متغیر آماری محاسبه نمود. مثبت صد (+۱۰۰) تا منفی صد (-۱۰۰) محدوده تغییرات در این شاخص می باشد. علامت خرید در این شاخص زمانی است، که شاخص از پایین مثبت صد را به سمت بالا قطع می کند. ولی اگر شاخص از بالا منفی صد را به سمت پایین قطع کند، در این صورت علامت فروش می باشد. از این شاخص معمولا بیشتر چارتیست ها برای شناسایی نقاط خرید و با فروش هیجانی استفاده می کنند. مبنای محاسبه در این شاخص معمولا یک دوره ۲۰ روزه به عنوان میانگین متحرک در نظر گرفته می شود. در این شاخص نکته ای که باید در نظر گرفت این است، که اگر میانگین متحرک کم و یا نزدیک به صفر بود، به این معنی است، که در بازار بدون روند می باشد.

در این شاخص بهترین زمان خرید، موقعی است، که نمودار شاخص با شیب صعودی و مثبت از منطقه اشباع فروش خارجی می شود. به این صورت که شاخص با شیب صعودی خط ۱۰۰ – را قطع می کند و بالاتر از آن قرار می گیرد. اما بر اساس این نمودار، بهترین و مناسب ترین زمان برای فروش زمانی است، که نمودار شاخص با شیب نزولی و منفی از مطقه اشباع خرید خارج می شود. به این صورت که شاخص با شیب نزولی خط ۱۰۰ + را قطع می کند و پایین تر از آن قرار می گیرد.

در نهایت باید گفت که با وجود این که حجم خود یکی از قسمت های تحلیل تکنیکال است، ولی با این حال، دارای زیر مجموعه های بسیاری است و در آن اندیکاتورهای مختلفی استفاده می شود. از جمله این اندیکاتورها که معمولا محبوب و پر کاربرد می شوند، اندیکاتورهایی بودن که به صورت خلاصه در این مقاله خدمتتان معرفی شد. امیدوارم این مطلب توانسته باشد، کمکی کوچک برایتان شده باشد. با این وجود از آنجایی که هدف ما تولید محتوای فاخر و به روز می باشد، بنابراین از نظرات و انتقادات سازنده خوانندگان محترم که سبب بهبودت کیفیت مقاله شود، استقبال می کنیم.