معامله گران و تحلیل گران مبنا و اساس تحلیل شان را در بازار بورس بر این اصل قرار می دهند، که بتوانند سهام مستعد رشد را پیدا کنند. از این رو، سعی می کنند سیگنال هایی را شناسایی نمایند که احتمال موفقیت در بازار بورس را افزایش می دهد. بنابراین بر اساس این سیگنال ها می توانند حدس بزنند که در آینده احتمال رشد قیمت ها بیشتر از احتمال ریزش قیمت ها می باشد. از این رو، معامله گران در بازار بورس بر روی شاخص ها و آیتم های مختلفی متمرکز می شوند.

شاخص ها و آیتم های بازار بورس

برای انجام معامله در بازار بورس و انجام معاملاتی در آن باید به شاخص ها و آیتم های مختلفی توجه و دقت داشت. اولین شاخص و آیتمی که معامله گران در بازار بورس به آن دقت و اهمیت ویژه ای می دهند، وضعیت بازار می باشد. به عبارت دیگر معامله گران به بازاری که سهام یک موسسه و یا کالا در آن ارائه شده است، دقت می کنند. از این رو، باید بتوانند شاخص های اثر گذار بر روی وضعیت بازار را شناسایی و مورد تجزیه و تحلیل قرار دهند. شاخص های متنوع و متعددی بر روی وضعیت بازار اثر می گذارد.

شاخص ها اثر گذار بر بازار بورس

همانطور که گفتیم شاخص های مختلفی بر روی وضعیت بازار بورس اثر می گذارد. از این رو، برای داشتن یک معامله پر سود و موفق باید به این شاخص ها دقت و توجه داشت. از جمله این شاخص ها می توان به موارد زیر اشاره کرد.

شاخص کل بورس

یکی از اولین و اثرگذارترین شاخص بر وضعیت بازار، شاخص کل بورس است. این شاخص وضعیت بازار را به خوبی در خود نشان می دهد. کاهش و افزایش شاخص بورس را می توان از روی این شاخص مشاهده کرد. شاخص کل بورس نشان دهنده اثر سهامی است، که در بورس قرار دارد. از این رو، شرکت ها و سهام هایی که در بازار فرابورس قرار دارند، جزء این شاخص قرار نمی گیرند. به شاخص کل بورس، شاخص میانگین هم گفته می شود. که می توان گفت، عنوان این شاخص عملکرد و کارآیی را به به نوعی نشان می دهد. آشنایی با این شاخص و دانستن آن بسیار مهم و کاربردی است. چرا که این شاخص دارای مزیت ها و معایب مختلفی است. از جمله مزایا و معایب شاخص کل بورس می توان به نشان دادن کل ارزش بازار، ورود و خروج نقدینگی، و خروج و ورود معامله گران به بازار می باشد. ولی با این حال، این شاخص وضعیت کلی بازار را به ما نشان نمی دهد.

شاخص کل فرابورس

از دیگر شاخص هایی که می توان گفت بر روی بازار اثر دارد، شاخص کل فرابورس است. این شاخص دقیقا مانند شاخص کل بورس است. ولی با این حال، با آن تفاوت هایی دارد. از جمله تفاوت هایی که میان شاخص کل بورس و فرابورس قرار دارد، می توان به این نکته اشاره کرد که برای سهام فرابورس تنها شاخص کل فرابورس مورد استفاده قرار می گیرد و برای سهام بورس از شاخص کل بورس استفاده می شود. ولی با این حال، شاخص ها در اکثر موارد از شاخص های کل بورس پیروی می کند و به همین دلیل در بسیاری از موارد برای تحلیل بازار بورس، نیاز به استفاده از شاخص کل فرابورس نیم باشد. به همین دلیل استفاده از شاخص کل بورس به تنهایی کفایت می کند.

شاخص کل هم وزن

از دیگر شاخص های مهم و مورد استفاده از بازار بورس، شاخص کل هم وزن می باشد. در این شاخص باید به این نکته دقت داشت، که بزرگی و یا کوچکی شرکت ها و موسسات حاضر در بازار بورس بر روی این شاخص اثر نمی گذارد. بلکه همه سهام ها به یک اندازه بر روی شاخص کل هم وزن اثر دارد و این بدین معناست که شاخص کل هم وزن ارتباطی با بزرگی و کوچکی یک شرکت و یا موسسه و غیره بورس ندارد. به عبارت ساده تر و بهتر می توان گفت که به همان اندازه که سهام شرکت هایی مانند شرکت فولاد بر روی این شاخص اثر می گذارد، سهام شرکت هایی مانند شرکت سیر و پیاز و غیره هم به همان اندازه بر روی شاخص کا هم وزن تاثیر می گذارد و آن را متاثر می سازد. به عبارت دیگر باید این طور، در نظر گرفت که در بحث شاخص کل هم وزن، ارزش همه سهام برابر است و فرقی بین ارزش سهام ها وجود ندارد.

اگر بخواهیم به پیشینه و تاریخچه این شاخص در ایران هم اشاره کنیم، باید بگویم که این شاخص برای اولین باز در اول فروردین ماه سال ۱۳۹۳ تعیین شد و مبنای اولیه و ابتدایی آن هم برابر با ده هزار شاخص در نظر گرفته شد. این شاخص هم دارای مزایا و معایبی است، که از جمله مهم ترین و اصلی ترین مزیت آن می توان نشان دادن وضعیت کلی بازار اشاره کرد. چرا که این شاخص هم یکی از شاخص های اثر گذار بر روی وضعیت بازار است و آن را به خوبی به ما نشان می دهد. از این رو، اگر بخش اکثر سهام موجود در بازار بورس مثبت باشد، در این صورت شاخص کل هم وزن هم مثبت خواهد بود ولی اگر، بیشتر سهام بازار منفی باشد، در این صورت، شاخص کل هم وزن نیز منفی خواهد بود.

شاخص صنعت

یکی دیگر از شاخص های اثر گذار بر روی وضعیت بازار، شاخص صنعت است. این شاخص هم مانند شاخص کل در بازار بورس است که می توان گفت دقیقا مشابه آن می باشد. ولی با این حال، تفاوت های جزئی بین آنها نیز وجود دارد. از جمله این تفاوت ها که می توان به آن اشاره کرد، این است، که از شاخص صنعت برای هر صنعتی به صورت جداگانه استفاده می شود و به صورت جداگانه برای هر صنعتی این شاخص محاسبه می گردد. از این رو، یکی از مهم ترین و اصلی ترین مزیتی که این شاخص دارد، این است، که اگر بخواهیم، وضعیت هر صنعتی را در بازار بورس به صورت جداگانه و منفرد مورد بررسی قرار دهیم، از این شاخص می توانیم استفاده کنید. این شاخص وضعیت هر صنعتی را به صورت تک تک نشان می دهد. از این رو، معامله گران و افراد می توانند با استفاده از این شاخص، وضعیت در حال رشد و یا کاهش سهام را مورد شناسایی قرار داد و به آن خرید و یا فروش آن اقدام کرد.

شاخص سهام آزاد شناور

آخرین و یکی از مهم ترین شاخص های موثر بر وضعیت بازار که باید به آن اشاره کرد، شاخص سهام آزاد شناور است. برای افرادی که با این سهام آشنایی ندارند، لازم است، که ابتدا با مفهوم سهام شناور آشنایی پیدا کنند. برای آشنایی با سهام شناور می توان گفت که سهام شناور به تعداد سهام از کل سهام یک شرکت یا کارخانه و غیره حاضر در بازار بورس گفته می شود. این سهام در بازار در حال گردش است و امکان خرید و فروش توسط معامله گران را دارد. برای محاسبه این شاخص می توان دقیقا به صورت شاخص کل بورس عمل کرد و لذا نحوه محاسبه آن دقیقا همان شیوه محاسبه شاخص کل است. ولی تفاوتی که بین آنها وجود دارد، این است که، در این شاخص برای وزن دهی به سهام به جای استفاده از تعداد کل سهام یک شرکت و غیره از سهم شناور استفاده می شود.