برای بسیاری از افراد که در بورس سرمایه گذاری می کنند و به عبارت در این حوزه فعالیت دارند، بازار فیزیکی بورس مهم است. چرا که یکی از مهم ترین و اصلی ترین بازارهای بورس کالا، بازار فیزیکی آن است. با وجود این که این بازار از اهمیت بسیاری برخوردار است. ولی با این حال، ممکن است، برای برخی از افراد، ناآشنا باشد. به همین دلیل، در این مطلب به بررسی بازار فیزیکی بورس کالا می پردازیم.

بازار فیزیکی بورس کالا

همان طور که گفتیم، یکی از مهم ترین و اصلی ترین بازارهای بورس، بازار فیزیکی است. اگر دقت و توجه داشته باشیم، در بازار بورس کالا جا به جا نمی شود. بلکه آن چه که جا به جا می شود و مورد معامله قرار می گیرد، سهام مربوط به کالا است. اما در بازار فیزیکی بورس خود کالا مورد معامله و جا به جایی قرار می گیرد. به عبارت دیگر بازار فیزیکی بورس مانند بازار سنتی که کالا تحویل داده می شود. با این وجود بازار فیزیکی بورس با بازار سنتی تفاوت هایی دارد و در این بازار سازوکارها و قوانین مختص به خود حاکم است. در این بازار تولید کنندگان موارد خام، کالای خود را در بازار عرضه می کنند و مصرف کنندگان کالای خام که در واقع همان تولید کنندگان هستند، آن را خریداری می کنند. بنابراین در بازار فیزیکی بورس کالاهایی مانند پتروشیمی، فلزات و محصولات کشاورزی و غیره عرضه می شود و تولیدکنندگان کالاهای مختلف آن ها را به صورت فیزیکی خریداری می کنند. البته خرید این گونه محصولات با سازوکارهای خاص بازار امکان پذیر است.

قراردادها در بازار فیزیکی

بر اساس سر رسید تحویل کالا، نحوه و زمان تسویه وجوه و همچنین بر اساس سازو کارهای معامله انواع قرار دادها در بازار فیزیک به چند دسته تقسیم می شوند. از جمله این قرار دادها عبارتند از:

  • قرارداد نقدی

یکی از انواع قراردادها، در بازار فیزیکی قرار داد نقدی است. در این نوع از قراردادها فروشنده باید در عرض سه روز کاری که خریدار معامله را تسویه می کند، محصول و کالا را تحویل دهد. در این نوع قرار داد، باید همه وجوه در طول سه روز به صورت کامل پرداخت شود.

  • قرار داد سلف

نوع دیگری از قرار داد که در بازار فیزیکی وجود دارد، قرار داد، سلف است. این نوع از قرار داد، از لحاظ انجام معامله و نحوه تسویه وجوه و سازوکارهای معاملاتی شبیه قرار داد، نقدی است. ولی با این حال، یکی از مهم ترین تفاوت آن با قرار داد نقدی، این است، که محصول بر اساس تاریخ اعلامی در سر رسید که از پیش تعیین شده است، تحویل می گردد. قرار داد سلف را می توان نوعی ابزار تامین مالی برای فروشندگان تلقی نمود.

  • قرارداد نسیه

قرارداد نوع سوم، قرار داد نسیه است. در این نوع از قرارداد، کالا به صورت فوری به خریدار تحویل داده می شود. بهای کالا نیز در سر رسید تعیین شده به فروشنده پرداخت می شود. این نوع از قرار داد هم، می توان گفت که نوعی تامین مالی برای خریدار محسوب می شود. البته شاید ذکر است، که در حال حاضر، این نوع از قرار داد، در بازار بورس کالا انجام نمی گیرد. ولی با این حال، یکی از انواع قراردادهای موجود در بازار بورس فیزیکی می باشد.

شرایط پذیرش کالا در بازار فیزیکی بورس

برای این که بتواند کالای خود را در بازار فیزیکی بورس عرضه کرد، باید کالا به همراه مدارک و مستندات موضوع ماده 8 دستورالعمل پذیرش کالا به بورس ارائه شود. چنانچه  کالا و مدارک و مستندات شرایط کامل را احراز کردن، در این صورت می توان آنها را در بازار بورس ثبت کرد. بنابراین برای پذیرش کالا در بازار فیزیکی بورس باید کالا حداقل دارای شرایط زیر باشد.

– داشتن سابقه و پیشینه فعالیت قابل اتکا در بازار کالای مورد تقاضا و همچنین برخورداری از چشم انداز روشن در آینده

– امکان به دست آوردن قیمت مناسب در کالای مورد تقاضا برای عرضه در بازار وجود داشته باشد.

– کالای مورد تقاضا نباید مشمول محدودیت های مختلف مانند محدودیت در قیمت گذاری قانونی و غیره باشد.

با توجه به این فاکتورها و معیارها می توان گفت که تولیدکنندگان می توانند کالای خود را در بازار فیزیکی بورس پس از دریافت مجوزهای لازم ارائه دهند. هئیت پذیرش هر کالا، مقدار مناسب سالانه و حداقل عرضه در بازار فیزیک بورس را بررسی و مشخص می کند و سپس پیشنهاد عرضه به بازار را ارائه می دهد. بنابراین برای این که عرضه کنندگان بتوانند کالای خود را در بازار فیزیکی بروس عرضه کنند باید بعد از دریافت پذیرش که حداقل 30 روز به طول می کشد، اقدام نمایند.

خرید کالا از بازار فیزیکی بورس

برای برخی از مصرف کنندگان که می خواهند کالای مورد نظر خود را از بازار بورس تهیه کنند، ممکن است، این سوال به وجود آید، که چگونه باید کالای مورد نظر را از بازار فیزیکی بورس خریداری نمایند. خریداران برای این که در بازار فیزیکی بورس به خرید بپردازند، رد درجه اول بهتر الست، شرایط بازار کالای مورد تقاضا دقت و توجه داشته باشند. چرا که در این بازار، این عرضه کنندگان کالا هستند، که شرایط خرید را برای خریداران مشخص می کنند. از این رو، لازم است، ابتدا تمامی جوانب بررسی شده و در صورت تشخیص مناسب به خرید آن اقدام نمود.

چگونگی خرید کالا از بازار فیزیکی بورس

برای این که بتوان کالایی را از بازار فیزیکی بورس خریداری نمود، باید ابتدا مراحل مشخصی را تهیه نمود. اولین مرحله در خرید کالا از بازار فیزیکی باید طی کرد، دریافت کد از کارگزاری منتخب است. با مراجعه به کارگزاری های منتخب و یا افراد مطلع و آشنا می توانید کد کارگزاری مناسب را تشخیص به دست آورید. بعد از دریافت کد کارگزاری، باید یک حساب وکالتی برای خرید معرفی کنید. حساب وکالتی برای خرید و همچنین برای واریز ده درصد از وجه ارزش قرار داد به حساب وکالتی معرفی می شود. در مرحله بعد باید، برای این که بتوان اقدام به خرید ابتدا باید سفارش خرید را به کارگزاری ارسال کنید و دستور خرید امضاء شده را بگیرید و سپس آن را برای کارگزاری ارسال کنید. بعد از طی این مرحله می توان اقدام به خرید نمود.

نحوه تحویل گرفتن کالا از بازار فیزیکی بورس

برای این که بتواند کالای خریداری شده از بازار فیزیکی بورس را تحویل گرفت. باید ابتدا اقدام به تسویه خرید نمود. پس از این که خرید انجام شد، ده درصد از ارزش قرار داد، از حساب مشتری برداشته می شود و نود درصد باقی بر اساس یک اعلامیه به خریدار اعلام می شود، که در زمان تعیین شده باید، به حساب بورس کالا واریز گردد. بعد از این که تسویه انجام شد و مبلغ به حساب بورس کالا واریز شد، باید فاکتور ثبت خرید را به کارگزار فروشنده ارسال کرد. بعد از ارسال ثبت خرید، کارگزاری خریدار نامه باربری به کارگزاری فروشنده اعلام می کند و به همراه مدارک مورد نیاز برای گرفتن حواله به کارگزاری فروشنده ارسال می کند. در نهایت باید برای خرید، به حواله اشاره کرد. فروشنده، بعد از بررسی های لازم شماره حواله را به کارگزاری فروشنده اعلام می کند و به صورت صورت خریدار می تواند از طریق این حواله اقدام به بارگیری کالای خریداری شده کند.

در نهایت باید گفت که، افراد حقیقی و حقوقی می توانند برای خرید مواد عرضه شده در بازار فیزیکی بورس اقدام کنند. ولی باید حتما مراحل گفته شده را رعایت کنند و با دریافت کد بورسی و همچنین در صورت نیاز مجوزهای لازم  اقدام کنند.