سود یکی از کلمات و عبارت هایی است، که روزانه آن را بسیار می شنویم. به ویژه این که همه سرمایه گذاران و افراد فعال در انواع بازارهای مالی دنیا، به دنبال کسب سود هستند. از این رو، یکی از پر کاربردترین و پر استفاده ترین جملات و کلمات سود می باشد. ولی با این حال، برای بسیاری از افراد که در انواع بازارهای مالی دنیا سرمایه گذاری می کنند، مفهوم سود و تفاوت ما بین سود عملیاتی و غیر عملیاتی می تواند تا حدودی دشوار و سخت باشد. از این رو، آشنایی با مفهوم سود عملیاتی و غیر عملیاتی و تفاوت هایی که ما بین این دو نوع سود وجود دارد، می تواند برای بسیاری از افراد مفید و موثر باشد.

سود

تقریبا همه ما به دنبال سود کردن هستیم. هیچ کس دوست ندارد، زیان کند. به همین دلیل سود و زیان از جمله مفاهیمی هستند، که ما در طول روز بیشتر می شنویم و این عبارت های از جمله عبارت هایی هستند، که سهامداران و افراد فعالی در بازار و افرادی دارای فعالیت های اقتصادی به آن توجه می کنند. به همین دلیل آشنایی با مفاهیم متنوع سود بسیار مهم و حائز اهمیت است. از جمله این مفاهیم که باید به آن ها دقت داشت و تفاوت ما بین آنها را درک کرد، سود عملیاتی و غیر عملیاتی شرکت ها و غیره می باشد. این که سود عملیاتی و غیر عملیاتی چیست و چه مفهومی دارند، موضوعی است، که در این مقاله به بررسی آن ها می پردازیم. آشنایی با معنا و مفهوم درست و دقیق این گونه مفاهیم می تواند برای معامله گران، سهام داران و غیره بسیار مفید باشد و به آنها کمک کند تا بهترین و درست ترین تصمیم را در حوزه سرمایه گذاری بگیرند.

سود عملیاتی

در ابتدا به بررسی سود عملیاتی می پردازیم. باقی مانده سودی که پس از محاسبه تمام هزینه های عملیاتی مربوط به واحدهای تجاری به دست می آید، را سود عملیاتی می گویند. نکته مهم و اساسی که در مورد سود عملیاتی باید به آن توجه و دقت داشت، این است، که برای مشخص کردن قابلیت سوددهی یک واحد تجاری از سود عملیاتی استفاده می شود. یعنی سود عملیاتی مشخص می کند که آیا شرکت قابلیت سوددهی دارد یا نه؟ بنابراین در محاسبه سود عملیاتی همه هزینه ها از جمله هزینه حمل و نقل، اجاره، بیمه، کرایه و غیره محاسبه می شود و در نظر گرفته می شود. در اصل همه هزینه هایی که برای ادامه فعالیت شرکت ها و واحدهای تجاری ضروری و مهم است، در سود عملیاتی در نظر گرفته می شود. بنابراین در نهایت باید گفت که اختلاف موجود بین درآمدهای عملیاتی شرکت و هزینه های عملیاتی همان شرکت را سود عملیاتی می گویند.

در محاسبه سودعملیاتی شرکت باید به درآمدهای عملیاتی شرکت ها نیز توجه و دقت داشت. درآمدهای عملیاتی درآمدهایی هستند، که مرکز تجاری بر اساس اساسنامه خود به دست می آورد. در واقع درآمدهای عملیاتی شرکت، در آمدهایی هستند، که شرکت ها و موسسات در راستای فعالیت خود به دست می آورند. اما باید بین درآمدهای عملیاتی و سود عملیاتی تفاوت گذاشت. درآمدهای عملیاتی مجموع در آمدهایی است، که شرکت ها و موسسات در راستای اهداف خود به دست می آورند. ولی سود عملیاتی، سودی است، که بعد از کسر تمامی هزینه های انجام شده به دست می آید. به عبارت دیگر وقتی از درآمدهای عملیاتی، هزینه های مربوط به درآمدها را کسر کنیم، در آن صورت سود عملیاتی به دست می آید.

سود غیر عملیاتی

از دیگر مفاهیم که نیاز به آشنایی با آن وجود دارد، سود غیر عملیاتی است. همان طور که گفتیم، سود عملیاتی، به تمام درآمدهای شرکت از فعالیت های مربوطه بعد از کسر هزینه ها گفته می شود. اما اگر شرکتی و یا موسسه ای از محل های غیر مرتبط سودی را به دست آورد، به این سود، سود غیر عملیاتی می گویند. بنابراین سود غیر عملیاتی یک شرکت، ناشی از فعالیت های غیر مرتبط شرکت با زمینه تخصصی خود است. سودی که بسیاری از شرکت ها از طریق فروش دارایی های غیر منقول و یا سودی که از طریق سرمایه گذاری در بخش های مختلف و یا سود حاصل از اوراق مشارکت و غیره به دست می آورند را سود غیر عملیاتی می گویند. البته این سودها ممکن است، گاهی مستمر و یا گاهی غیر مستمر باشد. برای این که بتواند سود غیر عملیاتی یک موسسه و یا مرکز تجحاری را محاسبه کرد، کافیست در آمد ناشی از فروش دارایی ها شرکت و غیره را از بهای تمام شده آن ها کسر کرد تا سود غیر عملیاتی را به دست آورد. برای نمونه اگر مرکزی تجاری زمینی اگر کالا و زمینی که شرکتی در چند سال گذشته به بهای مثلا دو میلیارد خریداری کرده است و این زمین با همین قیمت در در شرکت ثبت شده است، ولی بعد از گذشت چند سال شرکت توانسته است، زمین مذکور را به بهای ده میلیارد به فروش رساند، در این صورت این اختلاف هشت میلیاردی را سود غیر عملیاتی می نامند. البته از این سود، باید هزینه های ناشی از فروش، مالیات و غیره را کسر کرد و سپس آن را به عنوان سود غیر عملیاتی در شرکت ثبت کرد.

درآمدهای غیرعملیاتی نیز، درآمدهایی هستند، که موسسه و مرکز تجاری در قالب اهدافی که در اساسنامه شرکت قید نشده است، به دست می آورد. مهم ترین ویژگی که درآمدهای غیر عملیاتی دارند، این است، که معمولا این درآمدها غیر تکراری است و ناپدیدار می باشند. از این رو، درآمدهای غیر عملیاتی قابل برنامه ریزی نیستند و از این رو، لازم است، که حسابدار ما بین درآمدهای عملیاتی و غیر عملیاتی تفکیک و تفاوت بگذارد. بنابراین تفکیک گذاری بین سودعملیاتی، غیر عملیاتی، سود عملیاتی و غیرعملیاتی و غیره توجه داشت.

تفاوت سود عملیاتی و غیر عملیاتی

با توجه به آنچه که تا این جا، گفته شد، می توان به راحتی تفاوت ما بین سود عملیاتی و غیر عملیاتی را تشخص دارد. به عبارت دیگر سودی که یک مرکز تجاری و یا شرکت به دلیل فعالیت در زمینه کاری و تخصصی خود بعد از کسر همه هزینه ها به دست می آورد را سود عملیاتی آن شرکت می گویند. ولی سودی که یک مرکز تجاری به دلیل فعالیت در زمینه های غیر مرتبط و یا فروش دارای و انواع خود به دست می آورد را سود غیر عملیاتی می نامند.

برای این که بخواهیم اختلاف بین سود عملیاتی و سود غیر عملیاتی را در شرکت های مختلف محاسبه کرد، با مسائل مالی آن ها دقت و توجه داشت. مدیران مالی شرکت ها می توانند تاثیر بسیار مناسبی در انجام خرج و مخارج و همچنین حسابرسی درست داشته باشد. البته این امر نیاز به دقت و تخصص بالایی دارد.

در نهایت باید گفت که هدف هر بنگاه اقتصادی کسب سود است. از این رو، برای سود یک موسسه و یا شرکتی را تعیین کرد، باید درآمدها و هزینه های آن شرکت را شناسایی کرد و سپس بر اساس می تواند سود یک شرکت و یا مرکز تجاری را به دست آورد. سود، تفاضلی است، که در آمدها و هزینه ها به دست می آید. اما با این حال باید دقت داشت، که اگر حجم هزینه های شرکت بیشتر از درآمدهای آن باشد، در این صورت شرکت در حال زیان دهید است و ضرر می کند.