یکی از موضوعات و مسائلی که بسیاری از سهامداران و افراد درگیر در بازارهای معاملاتی به ویژه بازار بورس و غیره با آن ارتباط دارند، حق تقدم سهام است. این اصطلاح را ممکن است بسیاری از ما شنیده باشیم ولی در مورد آن اطلاعات کافی و لازم را نداشته باشیم. از این رو، لازم است با حق تقدم سهام آشنا شویم و همه چیز را در مورد آن بدانیم.

حق تقدیم سهام

یکی از موضوعات و مسائلی که بسیاری از شرکت ها را بعد از افزایش سرمایه سهامداران درگیر خود می کند، حق تقدم سهام است. از این رو، ممکن است بسیاری از افراد که به تازگی وارد بازار سهام شده اند و می خواهند در این بازار کار خود را آغاز کنند، با این مسئله و موضوع آشنایی کافی نداشته باشند. از این رو، برای بسیاری از افراد حق تقدم سهام و چرایی آن ممکن است مورد سوال باشد.

در مقاله با عنوان راه های افزایش سرمایه شرکت به بررسی روش ها و راه هایی که شرکت ها می توانند با استفاده از آن به افزایش سرمایه خود بپردازند پرداختیم. بنابراین وقتی شرکتی به هر طریق افزایش سرمایه می دهد، در آن صورت به نسبت افزایش سرمایه تعداد سهام آن نیز افزایش پیدا می کند. به همین دلیل سهامداران شرکت به دنبال حفظ حقوق و منافع خود در شرکت می باشند. از این رو، انتظار دارند که بعد از افزایش سرمایه شرکت، میزان مالکیت و درصد سهم آنها نیز به نسبت قبل از حفظ نمایند. بر این اساس است، که قانون تجارت این حق را برای سهامداران شرکت ها به رسمیت شناخته است و حق تقدم سهام را برای آنها در نظر گرفته است. بر این اساس اگر یک شرکت سهام جدیدی را برای فروش منتشر کند، در این صورت سهامداران فعلی برای خرد آن از حق الویت برخوردار می باشند. به این حق اولویت که سهام داران قبلی نسبت به  سهامداران جدید دارند، حق تقدم خرید سهام گفته می شود.

برای نمونه فرض کنید که شرکتی می خواهد مقداری مثلا ۶۰ درصد افزایش سرمایه بدهد. از این رو، تعداد سهام شرکت نیز به میزان ۶۰ درصد افزایش پیدا می کند. بنابراین اگر شما در حدود ۱۰۰۰ سهم از سهام این شرکت را داشته باشید، ولی اگر شرکت افزایش سرمایه دهد ولی تعداد سهام شما تغییر نکند، در این صورت میزان مالکیت شما نسبت به قبل کاهش پیدا می کند. از این رو، برای این که درصد مالکیت شما ثابت بماند، لازم است که شرکت این حق را به سهامداران قبلی خود بدهد تا به این صورت درصد مالکیت آنها کاهش پیدا نکند.

چگونگی استفاده از حق تقدم سهام

در درجه اول باید توجه و دقت داشت که تنها در شرایط حق تقدم سهام وجود دارد و صادق است که شرکت سهام جدیدی برای افزایش سرمایه خود منتشر کند. بنابراین اگر افزایش سهام از محل آورده نقدی باشد، می توان از حق تقدم سهام استفاده نمود. بنابراین وقتی که شرکت با استفاده از روش های دیگر مانند افزایش سرمایه از طریق محل سود انباشته و یا غیره می کند، در این صورت بحث حق تقدم سهام معنی و مفهوم نخواهد داشت. بنابراین وقتی که شرکت به صورت نقدی تصمیم و افزایش سهام خود می گیرد، به سهامداران آن یک فرم ارسال می شود و به این فوم، گواهی حق تقدیم خرید سهام می گویند. در این فرم میزان و مشخصات افزایش سرمایه به صورت دقیق مشخص می گردد  تا سهامداران بتوانند تصمیم مناسب را اتخاذ کنند. بنابراین اگر سهامداران تمایل به حفظ سهم و افزایش آن داشته باشند، در این صورت باید فرم ارسالی را در مهلت مقرر پرد کرده و به شرکت ارسال کنند. در صورتی این کار را انجام ندهند، این طور تلقی می شود که سهامداران تمایلی به افزایش سرمایه ندارد و از آن انصراف داده است.

نحوه تبدیل حق تقدم به سهم

سهامداران بعد از این که فرم ارسالی حق تقدم را پر کرد و مجدد به شرکت ارسال نمود. باید به همان نسبت نیز آورده نقدی داشته باشد. بنابراین بر اساس هر گواهی که دارد، مبلغی معادل ارزش اسمی سهام را پرداخت می کند. بنابراین بعد از این که ارزش اسمی سهم را پرداخت کردید، به میزان حق تقدم هایی که سهام دار دارد، تبدیل به سهام می شود و به این صورت حق تقدم به سهام تبدیل می شود.

فروش حق تقدم

مسلما یکی از سوالات و مسائلی که برای بسیاری از سهام داران برخوردار از حق تقدم مطرح است، این می باشد که آیا امکان فروش حق تقدم وجود دارد.؟ در پاسخ به این سوال و سوالات مشابه باید گفت که امکان فروش حق تقدم سهام برای همه سهام داران این حق وجود دارد.

چرا که ممکن است برخی از سهامداران تمایلی به افزایش سرمایه خود به این صورت نداشته باشند. از این رو، برای آنها امکانی برای عدم شرکت در افزایش سرمایه در نظر گرفته می شود. بنابر این برای این منظور نماد حق تقدم در نظر گرفته می شود تا به این صورت سهامداران بتوانند با استفاده از آن به فروش حق تقدم خود اقدام کنند.

حق تقدم استفاده نشده

یکی از سوالاتی که برای بسیاری از فعالان و سرمایه گذاران در بازار به وجود می آید این است که آیا حق تقدم سهام قابل خرید و فروش می باشد و می توان آن را به دیگری انتقال دارد و یا فروخت. در پاسخ به این سوال می توان گفت که امکان فروش حق تقدم سهام استفاده نشده وجود دارد. اگر فردی فرم حق تقدم شرکت را پر نکند و یا در مهلت تعیین شده آن را به فروش نرساند، در این صورت به این حق تقدم، حق تقدم استفاده نشده می گویند. در این صورت شرکت می تواند آنها را به صورت آگهی در معرض فروش قرار دهد. بعد از این که شرکت این حق تقدم ها را به فروش رساند، کارمزد فروش را از مبلغ مربوط کسر می کند و باقی مانده را به حساب سهامداران واریز می نماید. قیمتی که آخرین روزهای معامله نماد حق تقدم قیمتی است که حق تقدیم ها در آن به فروش می رسند. با این حال، برای آنها هیچ قیمت تضمین شده ای وجود ندارد و ممکن است، قیمت ها بالا و یا پایین شوند.

منظور از نماد حق تقدم چیست؟

همان طور که گفته شد، می توان گفت که نماد حق تقدم، نمادی است که برای خرید و فروش در نظر گرفته می شود. این نماد تنها در محدوده زمانی تعیین شده امکان خرید و فروش دارد و بعد از اتمام این زمان امکان خرید و فروش آن مطرح نیست. به همین دلیل می توان گفت که نماد حق تقدم برای مدت محدودی باز است و برای همیشه باز نیست. بر اساس قوانین بورس این مدت زمانی که باید نماد در آن خرید و فروش شود، نباید کمتر از ۶۰ روز باشد. بنابراین برای انجام معاملات یک بازه زمانی دو ماهه در نظر گرفته می شود. در این زمان، افرادی که تمایلی به شرکت در افزایش سرمایه ندارند، حق خود را می توانند به فروش رسانند. علاوه بر این، برای افرادی که در مجمع سهامدار نیز نبوده اند، می تواند این سهام مورد خریداری قرار گیرد.

البته افرادی که به تازگی این حق را خریداری می کنند، باید مبلغ اسمی سهم را به حساب شرکت واریز کنند. تا به این صورت تبدیل به سهم عادی شود. البته برخی از افراد هم از نوسانات خرید و فروش حق ها مانند سهم عادی سود می برند.