حتما تا کنون مفهوم سهام شناور آزاد را شنیده اید. این مفهوم برای بسیاری از افراد که در بازارهای مالی مانند بازار بورس و غیره فعال هستند، مفهومی آشناست. این مفهوم یکی از اصلی ترین مفاهیمی است که فعالان در بازار سرمایه با آن سرو کار دارند. ولی با این وجود بسیاری از افراد، ممکن است، در مورد آن اطلاعات دقیق و درستی نداشته باشند. از این رو، در این مقاله به معرفی و بررسی مفهوم سهام شناور آزاد و نحوه محاسبه آن می پردازیم.

سهام

قبل از این که بخواهیم مفهوم سهام آزاد شناور را بررسی و مطالعه کنیم. بهتر است، ابتدا در مورد مفهوم سهام آشنایی اولیه داشته باشیم. سهام به مفهوم سهم اصطلاحی است که به عنوان دارایی استفاده می شود. هر شرکتی در بازار سرمایه، دو دسته سهامدار دارد. دسته اول سهامداران عمده و یا راهبردی هستند. این دسته از سهامداران برای مدت طولانی مدت روی شرکت سرمایه گذاری می کنند. افرادی که معمولا در این دسته قرار می گیرند، شامل کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی می باشد که معمولا بیش از پنج درصد سهام شرکت را در مالکیت خود دارند. اما دسته دوم سهامداران، افرادی هستند، که علل و دلایل مختلف بخشی از سهام قابل داد و ستد شرکت را خریداری می کنند. بنابراین می توان گفت که سهام به صورت کلی به دو دسته قابل داد  و ستد و معامله و سهام های غیر قابل معامله می تواند تقسیم شود. حال بعد از آشنایی اولیه با مفهوم سهام می توان وارد بحث سهام شناور شد.

سهام شناور آزاد

سهام آزاد شناور معادل فارسی اصطلاح انگلیسی Free Float می باشد. سهام آزاد شناور، همان سهام قابل معامله یک شرکت می باشد. یعنی این که دارندگان آن آماده عرضه و فروش آن سهام در بازار بورس می باشند. چرا که این دسته از سهامداران قصد و تمایلی به نگهداری سهام خود ندارد، تا به این صورت بتوانند در مدیریت شرکت نقش داشته باشند. بلکه هدف آن ها از خرید و فروش سهام تنها کسب سود بیشتر است. از این رو، دارندگان سهام شناور آزاد معمولا در آینده نزدیک آن را مورد معامله قرار می دهند.

به عبارت دیگر می توان گفت که در حدود بیست و چهار در صد از سهامداران یک شرکت معمولا حاضر به عرضه سهام برای معامله هستند و این بیست و چهار درصد است که تمایلی به نگهداری سهام و قصدی برای مشارکت در مدیریت شرکت ندارند. بنابراین با استفاده از این درصد می توانیم، تشخیص دهیم، که چه میزان از سهامداران حاضر به عرضه سهام خود در بازار بورس می باشند. بنابراین با توجه به این فاکتور می توان ریسک معاملات خود را در خرید و فروش به حداقل کاهش داد. بنابراین می توان گفت که هر چه این در صد بیشتر باشد، می توان این طور نتیجه گرفت که تمایل سهامداران به نگهداری سهم خود کمتر است. بنابراین با این تحلیل می توان گفت که ریسک نگهداری سهم بیشتر است و ما نیز باید در نگهداری از سهم خریده شده دقت داشته باشیم. چرا که ممکن است، عده ای با عرضه سهم خود، سبب شوند، که نگهداری سهم و منافع آن به وسیله ما تحت تاثیر قرار بگیرید و موجب ضرر و زیان ما شود.

محاسبه سهام شناور آزاد

برای این که بتوان این نوع از سهام را مورد بررسی و محاسبه قرار داد، باید بتوان ابتدا ترکیب سهام داران را بررسی کرد و سپس بر اساس این بررسی بتوان تشخیص داد، که کدام یک از سهام داران راهبردی هستند. منظور از سهامداران راهبری، سهام دارانی هستند، که در کوتاه مدت قصد عرصه سهام خود در بازار را ندارند و می خواهند با حفظ سهام خود در مدیریت شرکت سهمی داشته باشد و بر این اساس اعمال مدیریت کنند.

برای روشن شدن این توضیح می توان آن را این گونه توضیح دارد. فرض کنید شرکتی هشتاد درصد از سهام خود را در اختیار فرد و یا موسسه و شرکت دیگر قرار داده باشد. این شرکت قصد فروش و عرضه سهام خود در بازار را نداشته باشد. در این صورت، این هشتاد درصد از سهام شرکت، جزء سهام راهبردی محسوب می شود و تنها بیست درصد باقی مانده است، که سهام شناور بوده و می تواند در بازار سهام عرضه شود. به این بیست درصد سهام آزاد شناور می گویند.

بنابراین برای این که سهام آزاد شناور را محاسبه کنیم، باید ابتدا ترکیب سهامداران را مشخص کرده و در سپس سهامداران راهبردی را تشخیص دهیم. وقتی سهامداران راهبری و میزان سهام آن ها را به دست آوردیم و از میران سهام کل شرکت کم کردیم، سهامی که باقی می ماند، همان سهام آزاد شناور است.

تاثیرات سهام آزاد شناور بر روی قیمت سهم

مسلما یکی از تاثیراتی که سهام آزاد شناور دارد، بر روی قیمت سهام است. به این صورت که هر چقدر مقدار سهام آزاد شناور بیشتر باشد، به این معنی است، که قیمت سهام آن شرکت مطمئن تر و ایمن تر است. چرا که اگر شرکت سهام آزاد شناور زیادی داشته باشد، زودتر و سریع تر سهام آن به بازار عرضه می شود و در نتیجه تعداد افرادی که سهامداران مردمی شرکت هست بسیار بیشتر می شود. به همین دلیل، امکان دست کاری آن توسط مالکان و تصمیم گیرنده اصلی وجود ندارد. یعنی نقش و اثر تصمیم گیرنده اتصلی در شرکت کاهش پیدا می کند. این در حالی است، که فردی شرکت سهام آزاد شناور کمتری دارد، در این صورت مدیران و سهام داران اصلی و راهبردی شرکت هستند، که می توانند شرکت را به سمت اهداف مورد نظر خود هدایت کرده و بر روی قیمت های سهام تاثیر بگذارند. به همین دلیل است که امروزه در بسیاری از بازارهای بورس دنیا، شرکت هایی که کمتر از ۲۵ درصد سهام آزاد شناور دارند، را از بازار حذف می کنند. چرا که در این بورس ها تحلیل و عقیده بر این است، که اگر شرکتی نتواند یک چهارم سرمایه خود را به بازار عرضه کند، در آن صورت نباید در بورس حضور داشته باشند. چرا که اگر سهام آزاد شناور یک شرکت کم باشد، در آن صورت می توان با سهام کم قیمت آن را به دست گرفت و به صورت کاذب به افزایش و یا کاهش قیمت سهام آن اقدام کرد. همچنین در این شرایط امکان استفاده از شایعات و فریب سهامداران وجود دارد که افراد را ترغیب به خرید و یا فروش می کند. این در حالی است که در شرکت های دارای سهام آزاد شناور بالا به راحتی نمی توان به صورت کاذب قیمت ها را افزایش و یا کاهش داد و از این رو، معاملات را به راحتی می تواند تحت تاثیر قرار داد. در این شرکت ها، حجم هایی بالایی از معاملات و سهام دارانش مانع از نوسانات زیاد بر روی سهم می شود.

بنابراین باید گفت که اگر شرکتی سهام آزاد شناور بالایی داشته باشد، در این صورت افزایش قیمت آن نیاز به سهام بیشتری دارد. به عبارت دیگر وقتی عرضه سهام با تعداد بالا و زیاد باشد، در این صورت قیمت ها با تاخیر همراه می شوند.

در نتیجه می توان گفت که درصد سهام شناور آزاد یک شرکت می توان به عنوان عامل اصلی در افزایش نقدینگی، عمق و کارآیی بازار باشد. بنابراین اگر به تازگی می خواهید وارد بازار بورس و معاملات مالی شوید، در این صورت توصیه می شود، برای شروع سرمایه گذاری شرکتی را انتخاب کنید که شناوری متعادلی داشته باشد. برای به دست آوردن میزان شناوری کافیست که میانگین سهام شناور شرکت های بازار را محاسبه کنید و هر چه سهم شناوری مورد نظر ما به این میانگین نزدیک تر باشد، شناوری متعادل تر خواهد بود.