بازار های مالی به چند دسته تقسیم می شود، از جمله بازار سهام ، بازار اوراق قرضه، بازار فارکس و بازار مشتقات .  این بازار ها برای کارایی درست اقتصاد سرمایه گذاری بسیار مهم هستند . امروزه بسیاری از معاملات در این بازار ها میسر هستند. این مبحث می‌خواهیم تفاوت بازار بورس و بازار فرابورس را شرح دهیم.

 بورس

بازار بورس جایی است که در بین خریداران و فروشندگان معاملات صورت می گیرد. در بازار بورس دارایی های مالی و دارایی های واقعی هر دو در معاملات استفاده می شود.

در بورسی که دارایی های کاغذی مانند اسناد و اوراق مشارکت خرید و فروش می شود،  بورس اوراق بهادار نام دارد. ولی در بورسی که کالاهای واقعی مورد خرید و فروش واقع می‌شوند بورس کالا نامیده می شود.  بورس اوراق بهادار یک بازار رسمی سرمایه گذاری می باشد که در آن سهام های شرکت‌ها و یا اوراق قرضه چه دولتی و چه خصوصی تحت قوانین خاصی مورد معامله قرار می گیرند. در این بازار تعیین قیمت هر سهم بر مبنای عرضه و تقاضای آن انجام پذیر است. سرمایه گذار در این بازار می‌تواند با هر مقدار سرمایه ای که دارد وارد بورس شود.

بازار فرابورس در سال ۸۷، فعالیت خود را تحت نظارت سازمان بورس اوراق بهادار شروع کرد. این بازار دارای جایگاه قانونی مانند بورس است ولی شرایط معامله در آن ساده تر است. این گونه که شرایط ورود به بازار فرابورس آسان‌تر از بازار بورس می باشد و الزامات و شرایط کمتری دارد به این صورت بسیاری از بنگاه‌های اقتصادی می‌توانند در کوتاه ترین زمان وارد این بازار شوند و از تمام امتیازهای شرکت های موجود در بازار بورس استفاده کنند. بازار فرابورس خود دارای پنج زیر مجموعه می باشد: بازار اول ،بازار دوم ،بازار سوم ،بازار ابزارهای نوین مالی و بازار پایه.

بازار فرابورس ایران شامل بازار اول و دوم و پایه می باشد. سهام هایی که دارای شرایط لازم در بازار فرابورس هستند در بازار اول و دوم معامله می شوند و شرکت هایی که شرایط لازم را ندارند  در بازار پایه معامله می‌شوند. بازار اول شرکت های سهامی عام که احراز شده باشند مجاز به معاملات سهام خود هستند. در بازار دوم مانند بازار اول سهام شرکت‌های سهامی عام انجام می گیرد اما این بازار کمی انعطاف بیشتری از بازار اول دارد. در بازار پایه فرابورس اکثر شرکت های سهامی می توانند حضور داشته باشند.

تفاوت بورس و فرابورس در چیست ؟

در هر دو بازار بورس و فرابورس معاملات از طریق کارگزاری ها انجام می گیرند. یعنی کارگزاری ها واسطه میان خریدار ها و فروشندگان هستند.

بازار بورس به دو بازار اول و دوم تقسیم می‌شود. بازار اول بازار قدرتمندتری است و شرکت هایی که نتوانند در بازار اول عملکرد خوبی داشته باشند به بازار دوم منتقل می شود و این شرایط نیز در بازار دوم وجود دارد که اگر شرکتی عملکرد خوب داشته باشد می تواند وارد بازار اول شود.اگر شرکت در بازار دوم هم نتواند به خوبی عمل کند از بازار سهام اخراج می شود.

  • اولین تفاوت در بازار بورس و فرابورس در تقسیم بندی و تعداد زیر مجموعه های این دو بازار است.همانطور که بیان شد بازار فرابورس به پنج دسته تقسیم می‌شود و بازار بورس به دو دسته.
  • پذیرش در بازار بورس کمی سخت تر از بازار فرابورس است.شرکت ها و بنگاه های اقتصادی کوچک راحت تر می توانند در فرابورس سهام خود را از عرضه کنند.
  • در بازار بورس حداقل سرمایه ثبت شده شرکت، در بازار اول باید ۱۰۰ میلیارد تومان باشد. ولی در بازار فرابورس این مبلغ مبلغ یک میلیارد تومان می باشد.
  • در بازار بورس حداقل تعداد سهامداران شرکت باید در بازار اول هزار نفر باشد، ولی در بازار اول فرابورس حداقل سهامداران تعدادشان ۲۰۰ نفر می باشد.
  • در بازار بورس حداقل سابقه فعالیت شرکت در صنعت خود باید در بازار اول سه سال باشد، ولی در فرابورس در بازار اول دو سال از زمان تاسیس گذشته باشد کافی است.
  • نسبت حقوق صاحبان سهام به کل دارایی ها، در بازار اول بورس  ۳۰ می باشد. ولی همین نسبت برای فرابورس در بازار اول عدد ۱۵ می باشد .
  • در بازار بورس سودآوری در بازار اول باید سه دوره منتهی به پذیرش، سودآور باشد. ولی در فرابورس یک دوره منتهی به پذیرش سود سودآور باشد کفایت می کند.
  • حداقل سهام شناور در بازار بورس بازار اول ۲۰ درصد می باشد که این حداقل برای بازار اول بازار فرابورس ده درصد است.
  • در بازار بورس اوراق بهادار، قیمت‌ها و ریسک پذیری کمتری وجود دارد ولی در بازار فرابورس به خاطر اینکه شرایط معامله آسان تر است این امر کمتر وجود دارد.
  • دیگر تفاوت این دو بازار ساعت شروع معامله این دو بازار است. بازار بورس از شنبه تا چهارشنبه از ساعت ۹ صبح تا ساعت ۱۲ و ۳۰ دقیقه ظهر به غیر از ایام تعطیلات فعالیت می کند.  اما بازار فرابورس نسبت به بازار بورس انعطاف تایمی بیشتری دارد.
  • حداقل سرمایه ثبت شده شرکت در بازار دوم بورس یک میلیارد تومان می باشد. این در صورتی است که این حداقل سرمایه ثبت شده شرکت در بازار دوم فرابورس ۱۰۰ میلیون تومان می باشد.
  • حداقل سهام شناور در بازار دوم بورس ۱۰ و این حداقل سهام شناور در بازار دوم فرابورس ۵ درصد می باشد.
  • تعداد حداقل سابقه فعالیت شرکت در صنعت خود در بازار دوم بورس دو سال است ، ولی در بازار دوم فرابورس یک سال از تاسیس آن گذشته باشد کفایت می کند.
  • سهامداران در بازار دوم بورس ۲۵۰ نفر هستند، ولی برای بازار دوم فرابورس حداقل وجود ندارد.
  • حداقل سابقه فعالیت شرکت در صنعت خود برای بازار دوم بورس دو سال می باشد و این حداقل سابقه فعالیت برای بازار دوم فرابورس، کافیست حداقل یک سال از تاسیس آن گذشته باشد.
  • پذیرش شرکت‌های سهامی عام در فرابورس شرایط کمتری نیاز دارند و این باعث شده تا دوره زمانی پذیرفته شدن شرکت ها کمتر از یک ماه انجام شود. شرکتهای پذیرفته شده در فرابورس می‌توانند از طریق فروش سهام خود تامین مالی ارزانتری را در بازار سرمایه انجام دهند.
  • شرکت هایی که در فرابورس فعالیت می کنند می تواند از معاملات معافیت مالیاتی۱۰ درصد را داشته باشد البته این به غیر از شرکت‌های موجود در بازار پایه می باشد.
  • شرکتهایی که در بازار فرابورس فعالیت می‌کنندمی توانند به راحتی تصمیم بگیرند که از این بازار خارج شوند و امکان خروج یا حتی مبدل شدن به شرکت سهامی خاص در این بازار راحت‌تر است.
  • در بازار فرابورس حجم مبنا وجود ندارد، برای همین معاملات در آن آسان تر انجام می پذیرد و تبدیل به نقد شدن بالاتری را تجربه می‌کنند.
  • عرضه و تقاضا در بازار فرابورس به سرعت معتدل می شود و معمولاً صف خرید و فروش در آن به مدت طولانی ادامه پیدا نمی کند.

جمع بندی

شما اگر بخواهید سهام شرکت فرابورس را تهیه کنید با همان کد معاملاتی بورسی خود می توانید این کار را انجام دهید همان کدی که از کارگزاری رسمی دریافت کرده‌اید کافی است.

برخی معتقدند که  از بازار فرابورس می توان سود بیشتری به دست آورد. و دلیل این افراد برای این عقیده، آن است که عملکرد بالا و شفافیت زیاد صورت های مالی که در این بازار وجود ندارد باعث مانور بیشتر این بازار است. ولی واقعیت این است که شرکت در بورس و چه در فرابورس برای سوددهی به استراتژی معاملاتی و نحوه استفاده از سهام مرتبط است.