در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری در بورس بسیار مورد علاقه قرار گرفته است. این فرضیه که با سرمایه‌گذاری در این زمینه شما می توانید در مدت کوتاهی به ثروت عظیمی برسید در جامعه ما بسیار تقویت شده است. شما که این مقاله را می خوانید احتمالاً با این فرض آشنا هستید. اما آیا این بازار واقعاً می تواند پاسخگوی این فرضیه باشد. در این مقاله می خواهیم به این سوال پاسخ دهیم؟

 سود یا ضرر

افراد زیادی برای رسیدن به سود های هنگفت وارد بازار سرمایه گذاری بورس می‌شوند. به امید آن که بتوانند سرمایه خود را چندین برابر کنند. ولی متاسفانه خیلی از افراد با ضررهای بسیار زیاد این بازار را ترک می‌کنند. البته همواره افرادی هستند که توانستند از این بازار سود خوبی کسب کنند و درآمد های بسیار زیادی را به دست آورند. متاسفانه در ایران بورس آنچنان که مورد انتظار جامعه جهانی است شفاف نیست.  بورس مکانی است که در آن شرکت های گوناگون تولیدی و خدماتی مشارکت می کنند و در آن خرید و فروش انجام می دهند. این بازار دارای معایب و مزایای بسیار زیادی می باشد.

 مزیت های بورس

شرکت ها در این بازار بدون وجود واسطه ها و دلالان می‌توانند سرمایه های مردم را جمع آوری کرده و در بخش تولیدی و خدماتی سرمایه گذاری کنند. این بازار بسیار مناسب برای سرمایه گذاری های کوچک و بزرگ است.  یکی از مزیت‌های بسیار مهم است این است که هر فردی با سرمایه هر چند اندک می تواند قسمتی از سهام یک شرکت را داشته باشد و به میزان سرمایه‌گذاری خود از رشد و پیشرفت شرکت بهره ببرد. مزیت دیگر کنترل نقدینگی در جامعه است، وقتی پول نقد به جای قرار گرفتن در بازارهای مانند طلا، دلار و مسکن و غیره که باعث تورم و بالا رفتن بی رویه قیمت ها می شود در راه سرمایه گذاری تولیدی و خدماتی شرکت های بنیادی قرار بگیرد بسیار برای اقتصاد جامعه مفید خواهد بود. در بازار بورس سرمایه ‌هایی که سرگردان هستند هدایت شده و در راه سرمایه گذاری های مفید به کار برده می شوند. این امر باعث رشد صنعتی کشور می‌شود. مزیت دیگری که می توان برای سرمایه گذاری در این بازار نام برد رشد تولید ناخالص ملی و کنترل تورم است. دیگر مزیت این بازار بسیار پررونق می توان به سرعت بالای نقد شوندگی نسبت به بخش های دیگر سرمایه گذاری مثل مسکن است.  فردی که در مسکن سرمایه گذاری انجام می دهد برای اینکه بتواند سرمایه خود را به پول نقد تبدیل کند باید مدت زمان زیادی را صبر کند ولی این زمان برای بازار بورس به حداقل می رسد. به دلیل شفافیت اطلاعات، سرمایه گذاران اطمینان بیشتری برای سرمایه گذاری در این بازار را دارند. نقل و انتقال آسان سهام و اوراق بهادار و اینکه این امور از معافیت های مالیاتی برخوردارند بورس را  یک گزینه ای بسیار مناسب برای سرمایه‌گذای کرده است.

 مزیت بورس برای شرکت ها

شرکت های تولیدی و یا خدماتی حاضر در بورس می توانند به راحتی از منابع مالی کم هزینه استفاده کنند. کمپانی هایی که در بورس شرکت نمی کنند و برای پیشرفت شرکت نیاز به نقدینگی دارند. مثلا  در زمینه خرید تجهیزات و یا تکنولوژی.  متاسفانه برای سرمایه عموماً دچار مشکل می شوند. این که این شرکت‌ها مجبور هستند وام‌هایی با نرخ های بالا را بگیرند. که متاسفانه از نظر اقتصادی دچار مشکل می‌شوند. ولی این مشکل  برای شرکت هایی که در بازار بورس هستند به حداقل می رسد. این شرکت ها می توانند برای تامین مالی روی سرمایه گذاران خود حساب کنند.  همچنین می توانند از تخفیف های مالیاتی بین ۱۰ تا ۳۰ درصد که در حوزه بورس اعمال می شود بهره ببرند. شرکت ها می توانند با استفاده از وثیقه گذاشتن سهام شرکت در بازارهای مالی داخلی و خارجی برای خود افزایش اعتبار کسب کند. سهولت و راحتی در تغییر ترکیب سهامداران و انتقال مالکیت یکی دیگر از این مزیت هاست.  مزایای خاص مانند افزایش سقف تسهیلات بانکی و انتشار اوراق بهادار مشارکت  نیز جز این مزایاست.

ضرر های بورس

بعد از سال ۹۰ شرکت های دولتی به بورس راه پیدا کردند. و همچنین ورود مردم به صورت بسیار زیاد تب بورس را بالا برد. شاخص بورس در آن زمان از ۲۵ هزار واحد در کمتر از یکسال به ۸۰ هزار واحد رسید. این اتفاق باعث شد افرادی زیادی با فروش دارایی های خود مانند خانه، ماشین و حتی طلا وارد این بازار شوند. ولی در سال ۹۲ با تشدید شدن تحریم ها و رکود اقتصاد کشور افرادی که در بازار بورس ناوارد بودن و اطلاعات زیادی نداشتند متضرر شوند. افرادی که حرفه ای و تحلیلگر بودند با دیدن نشانه‌های رکود اقتصادی سهام های خود را در بازار به فروش رسانده بودند و از بازار خارج شدند. افراد تازه وارد برای کسب سود بیشتر در این بازارها ماندند و متاسفانه ضررهای بزرگی را تجربه کردند. متاسفانه  در آن سال برخی افراد تا ۸۰ درصد هم از ارزش دارایی شان در بورس کم شد که این باعث شد افرادی که به امید سود هنگفت وارد این بازار شدند بزرگترین ضرر اقتصادی زندگیشان را تجربه کنند.

در بازار بورس متاسفانه رانت خواری ریشه دوانده است. بازار بورس که باید از تخلفات و فساد و رانت مبرا باشد درایران درگیر رانت خواران شد. افرادی که صاحب قدرت و ثروت هستند می توانند با مجموعه های مدیریت شرکت ها روابط نزدیکی برقرار کرده و در نتیجه از مسائل و اطلاعات مهم و ارزش و قیمت سهام شرکت با خبر شوند. در نتیجه قبل از این که به صورت رسمی و قانونی از طریق سایت کدال و یا سامانه های اطلاع رسانی بورس این اطلاعات بروز پیدا کند آنها قبل تر به این اطلاعات دست پیدا می‌کنند. این افراد  در در این زمان به صورت بسیار ناشناس و با توجه به اطلاعات دست پیدا کرده سهام آن شرکت را به صورت زیاد خریداری و یا شروع به فروختن آن می کنند.  در نتیجه در زمانی که اطلاعات به صورت رسمی ارائه شد این افراد می توانند قیمت سهام را بسیار بالاتر به فروش و یا خرید بگذارد.

در کشورهای غربی افراد از ثروت به قدرت می‌رسد ولی متاسفانه در جامعه ما افراد از قدرت به ثروت  می رسند. این بسیار معضل بزرگی در اقتصاد است. افرادی که قدرت دارند می توانند به خیلی از اطلاعات شرکت‌ها دست پیدا کنند که این موجب رانت در بازارهای سرمایه گذاری می شود. متاسفانه  یکی از از دلایل رانت خواری عدم شفافیت لازم در بورس ایران است. دستکاری های مدیریتی در بالا و پایین کشیدن اعداد و ارقام در بورس متاسفانه زمینه مناسبی برای رانت خواری در این بازار به وجود آورده است. افرادی که در بازار تازه وارد هستند می خواهند به طور مستقیم خرید کنند. با توجه به حرف های برخی کانال های تلگرامی و افراد دیگر شروع به خرید سهام می کند با هدف این که بتوانند به بالاترین حد کسب سود برسند. ولی متاسفانه این افراد دچار ضررهای زیادی می شوند. بهترین کار برای اینکه شما بتوانید از این بازار سود خوبی به دست آورید این است که اطلاعات خود را زیاد کنید. هر چه می توانید درباره این بازار و روش های کار آن کسب اطلاعات و مهارت کنید. با کارشناسانی که در این بازار فعالیت می‌کنند در ارتباط باشید. یادتان باشد بورس با شما مهربان خواهد بود به شرط آنکه در معامله حوصله و صبر داشته باشید.