یکی از ابزارهای اصلی و مهم در تحلیل تکنیکال، اندیکاتورها می باشند. از این رو، یکی از مهم ترین و اصلی ترین نکات در تحلیل تکنیکال بررسی اندیکاتورها است. اندیکاتورها وظیفه تجزیه و تحلیل قیمت سهام در تحلیل تکنیکال را بر عهده دارند. از این رو، لازم است که با اندیکاتورها و نحوه ترکیب آن ها به صورت مناسب آشنا شد و با کمک آن بتواند به تجزیه و تحلیل بازار سهام پرداخت.

تحلیل تکنیکال و انواع اندیکاتور

همان طور که می دانیم، تحلیل تکنیکال مطالعه رفتار و حرکات قیمت سهام است. این مطالعه در گذشته انجام می شود تا بر اساس روند قیمت ها به پیش بینی قیمت ها در آینده پرداخت. یکی از ابزارهایی که در تحلیل تکنیکال به صورت کلی استفاده می شود، اندیکاتورها می باشند. اندیکاتورها انواع و اقسام بسیار زیادی دارند. با استفاده از این اندیکاتورها می توان به بررسی قیمت سهام در بازار پرداخت و بر این اساس در مورد معامله کردن و یا معامله نکردن تصمیم گیری نمود.

در تعریف اندیکاتورها می توان گفت که آن ها توابع ریاضی هستند. اندیکاتورها بر اساس فرمول های خاص طراحی می شوند و از آن ها برای تحلیل بازار استفاده می شود. بنابراین اندیکاتورها به وسیله ابزارهای گرافیکی ترسیم می شوند و مورد استفاده قرار می گیرند. بر اساس تعداد بازه های قبلی داده های ورودی در اندیکاتورها تغییرات قیمت را نشان می دهد. در هر کدام از این بازه های اطلاعات قیمت استفاده می شود، که از جمله آن می توان به اطلاعات قیمتی آغاز (Open)، پایان (Close)، سقف (High)، کف (Low) اشاره کرد. علاوه بر این دیگر مجموع این اطلاعات در اندیکاتورها می تواند قرار گیرد و مورد استفاده باشد.

چرایی استفاده از اندیکاتورها

ممکن است، این سوال برای بسیاری از ما مطرح شود، که چرا باید از اندیکاتورها استفاده کنیم. در پاسخ به این سوال باید، گفت که با استفاده از انواع اندیکاتورهای موجود در تحلیل تکینکال می توان وضعیت بازار را به درستی و دقیق بررسی کرد و بر همین اساس اقدام به پیش بینی قیمت ها در آینده نمود. از این رو، می توان بهترین و مناسب ترین زمان را برای انجام معامله تشخیص داد. برای این که بتوان از اندیکاتور در تحلیل تکنیکال استفاده کرد، بهتر است به سه قاعده کلی دقت داشت. این قاعده ها عبارتند از:

  • نشان دادن علائم بازگشت: اندیکاتورهای می توانند علائم بازگشت را نشان دهند. بنابراین اندیکاتورها بر اساس شرایط شکل گرفته روی آن ها، می توانند پیش از این که روند تغییر کند و همزمان با چرخش روند در بازار، علائم و نشانه های بازگشت روند را نشان دهند. بنابراین می توانند هشدارهای مناسب تغییر روند و جهت حرکت قیمت را به ما بدهند.
  • پیش بینی: از دیگر استفاده هایی که از انواع اندیکاتورها در تحلیل تکنیکال می شود، پیش بینی قیمت ها است. اندیکاتورها معمولا به صورت کمی کار می کنند. از این رو، برای پیش بینی قیمت ها بسیار مناسب می باشند و می توانند زمان مناسب برای معامله را در اختیار سرمایه گذار قرار دهند.
  • تایید: با این همه باید گفت که مهم ترین و اصلی ترین استفاده ای که از اندیکاتورها در تحلیل تکنیکال می شود، مربوط به تایید است. با تایید می تواند روند درست یا جهت را تایید کرد. معمولا این قابلیت بعد از انجام پیش بینی ها انجام شده است که می تواند آن را تایید کند.

انواع اندیکاتورها بر اساس حرکت و رفتار

از لحاظ نوع حرکت و رفتار به طور کلی می توان انواع اندیکاتورها را به دو دسته تقسیم کرد. این دو دسته به طور کلی عبارتند از:

  1. اندیکاتورهای پیشرو (Leading Indicators): با نوسانات شدید در بازار این اندیکاتورها می توان قیمت را پیش بینی کرده و هشدار لازم را ارائه دهد. این نوع از اندیکاتورها معمولا سیگنال های بیشتری نسبت به اندیکاتورهای تاخیری اعلام می کنند.
  2. اندیکاتورهای تاخیر (Lagging Indicators): همان طور که از اسم این توع از اندیکارتورها مشخص است، این اندیکارتورهای معمولا با تاخیر هشدارهای لازم در مورد تغییر قیمتی و پیش بینی آن را اعلام می کنند. این اندیکاتورها معمولا به دلیل این که با تاخیر هشدارهای لازم را ارائه می دهند، موقعیت مناسب ورود را از دست می دهند. از دیگر ایرادهای این اندیکاتور می توان به اشتباه آن ها در روندهای رو به جلو اشاره کرد.

انواع اندیکاتورها بر اساس نوع نمایش و مدل محاسباتی

در یک تقسیم بندی دیگر می توان انواع خانواده اندیکاتورها را به چهار دسته اصلی تقسیم کرد. این اندیکاتورها بر اساس نوع نمایش و یا مدل محاسباتی تقسیم می شود. این تقسیم بندی ها عبارتند از:

  1. ترند (Trend): برای شناسایی روندا از این ابزارهای استفاده می گردد.
  2. اسیلاتورها (Oscillators): برای این که بتوان روند جاری و محدوده بیش خرید و بیش فروش را تشخیص داد، از اسیلاتورها استفاده می شود. اسیلاتورها خود به صورت کلی به دو دسته Banded و Centered تقسیم بندی می شوند.
  3. اسیلاتور مرکزی: در اسیلاتورهای مرکز منحنی در بالا و یا پایین یک نقطه خط مرکزی نوسان دارد. برای شناسایی قدرت و یا ضعف حرکت از این اسیلاتور استفاده می شود. اگر قیمت ها صعودی باشد، حرکت به بالای خط مرکزی انجام می شود و اگر قیمت های نزولی باشد، در این صورت حرکت به پایین خط مرکزی انجام می گیرد. از جمله اسیلاتورهای مرکزی می توان به اندیکاتورهای MACD و ROC اشاره کرد.
  4. اسیلاتور نواری: دومین نوع از اسیلاتور، اسیلاتور نواری می باشد. برای شناسایی و تشخیص سطح اشباع خرید و فروش از این اسیلاتور استفاده می گردد. برای بازارهایی که روند مشخص ندارند و یا محدوده ای برای جهت معامله ندارند، این اسیلاتور بهتر عمل می کند. از نمونه های اسیلاتورهای نواری می توان به دو اندیکاتور استوکاستیک و همچنین اندیکاتور RSI اشاره کرد. در این اندیکاتور محدوده اشباع خرید و فروش در به ترتیب ۷۰ و ۳۰ تنظیم می شوند. بنابراین وقتی محنی اندیکاتور به زیر ۳۰ حرکت کند، در این صورت محدوده و منطقه اشباع فروش نشان داده می شود. ولی اگر منحی به بالا ۷۰ حرکت کند، در این صورت قیمت ها نشان دهنده منطقه اشباع خرید می باشد. اما در اندیکاتور استوکاستیک منحنی بالاتر از ۸۰ و پایین تر از ۲۰ به ترتیب به منطقه اشباع خرید و فروش تعریف شده اند
  5. حجم (Volumes): برای این که بتوان حجم معاملات را در بازار تشخیص داد از این اندیکاتور استفاده می شود. علاوه بر آن از حجم برای برایند تعداد پوینت های نوسانات نیز استفاده می گردد. از جمله اندیکاتورهای حجم می توان به اندیکاتور جریان سرمایه (MFI) و همچنین اندیکاتور حجم تعادلی (OBV) اشاره کرد.
  6. بیل ویلیامز (Bill Williams): از دیگر اندیکاتورها است که برای تشخیص جا به جایی سطح قیمتی روند استفاده می شود.   این اندیکاتورها به نام خالق آن ها نام گذاری شده است. شناخته شده ترین اندیکاتور از این دسته می توان به اندیکاتور Aligator اشاره کرد. البته در این اندیکاتورها دو دسته اسیلاتور نیز وجود دارد، که از جماه آن می توان به Accelerator Oscillator و Awesome Oscillator اشاره کرد. البته در بازار ایران این دو دسته از اسیلاتورها کمتر شناخته شده می باشند.

بنابراین می توان گفت بر اساس آنچه که گفته شد، اندیکاتورها در تحلیل تکنیکال به طور کلی به دو دسته تقسیم می شوند. دسته ای بر اساس حرکت و نوسانات است که به این اندیکاتورها، اندیکاتورهای پیشرونده و یا تاخیری می گویند. دسته دیگر بر اساس نوع نمایش است، که در مجموعه به چهار اندیکاتور روند، حجم، اسیلاتور و بیل ویلیامز تقسیم بندی می شوند.